*ఖాతాదారుల జేబులకు చిల్లు.. బ్యాంక్ ఛార్జీల పేరిట ఏడాదిలో రూ.14,650 కోట్లు వసూలు.. ఎలా తప్పించుకోవాలి?*

దేశంలో బ్యాంకింగ్ వ్యవస్థ వేగంగా విస్తరిస్తున్న కొద్దీ బ్యాంక్ ఖాతా ప్రతి కుటుంబానికి అవసరంగా మారింది. ప్రభుత్వ సంక్షేమ పథకాల నుంచి జీతాలు, పెన్షన్లు, స్కాలర్‌షిప్‌లు, డిజిటల్ చెల్లింపులు, రుణాలు, పెట్టుబడులు వరకు దాదాపు ప్రతి ఆర్థిక లావాదేవీ బ్యాంక్ ఖాతాపైనే ఆధారపడుతోంది. అయితే ఖాతా తెరవడం మాత్రమే కాదు, దానిని నిబంధనలకు అనుగుణంగా నిర్వహించడం కూడా అంతే కీలకం. లేదంటే కనిపించకుండా చిన్న చిన్న ఛార్జీల రూపంలో ఖాతాదారుల జేబుకు చిల్లు పడుతోంది. పార్లమెంటులో కేంద్ర ప్రభుత్వం వెల్లడించిన గణాంకాలు ఈ విషయాన్ని స్పష్టంగా చెబుతున్నాయి. 2025-26 ఆర్థిక సంవత్సరంలో దేశంలోని బ్యాంకులు కనీస బ్యాలెన్స్ నిర్వహించని ఖాతాలపై విధించిన జరిమానాలు, డెబిట్ కార్డుల వార్షిక నిర్వహణ రుసుముల ద్వారా కలిపి రూ.14,650 కోట్లకు పైగా ఆదాయం పొందాయి. ఈ గణాంకాలు బ్యాంకింగ్ సేవలను వినియోగించే కోట్లాది ఖాతాదారులు తమ ఖాతాల నిర్వహణలో ఎంత అప్రమత్తంగా ఉండాల్సిన అవసరం ఉందో గుర్తు చేస్తున్నాయి. ### కనీస బ్యాలెన్స్ జరిమానాలే రూ.7,086 కోట్లు కేంద్ర ప్రభుత్వం పార్లమెంటుకు సమర్పించిన వివరాల ప్రకారం, కనీస సగటు నెలవారీ బ్యాలెన్స్ (Minimum Average Balance - MAB) నిర్వహించని సేవింగ్స్ ఖాతాదారుల నుంచి బ్యాంకులు ఒక్క 2025-26 ఆర్థిక సంవత్సరంలోనే రూ.7,086.63 కోట్లు వసూలు చేశాయి. గత నాలుగేళ్లలో ఈ మొత్తం రూ.26,170 కోట్లను దాటింది. ఈ వసూళ్లలో ప్రైవేట్ బ్యాంకుల వాటా అధికంగా ఉండడం గమనార్హం. హెచ్‌డీఎఫ్‌సీ బ్యాంక్ రూ.1,798.14 కోట్లు, యాక్సిస్ బ్యాంక్ రూ.1,081.33 కోట్లు కనీస బ్యాలెన్స్ జరిమానాల రూపంలో వసూలు చేశాయి. ప్రభుత్వ రంగ బ్యాంకులు కలిపి రూ.2,137.92 కోట్లు వసూలు చేశాయి. అయితే ప్రస్తుతం 12 ప్రభుత్వ రంగ బ్యాంకుల్లో 10 బ్యాంకులు సాధారణ సేవింగ్స్ ఖాతాలపై కనీస బ్యాలెన్స్ జరిమానాలను తొలగించి జీరో బ్యాలెన్స్ ఖాతాలకు ప్రాధాన్యం ఇస్తున్నాయి. ### డెబిట్ కార్డుల ద్వారా మరో రూ.7,563 కోట్లు డిజిటల్ చెల్లింపులు పెరిగినా డెబిట్ కార్డుల వార్షిక నిర్వహణ రుసుము మాత్రం చాలా బ్యాంకుల్లో కొనసాగుతోంది. కార్డు రకాన్ని బట్టి రూ.125 నుంచి రూ.1,000 వరకు వార్షిక ఛార్జీతో పాటు జీఎస్టీ కూడా వసూలు చేస్తున్నారు. ఈ విధంగా 2025-26 ఆర్థిక సంవత్సరంలో డెబిట్ కార్డు వార్షిక నిర్వహణ రుసుముల ద్వారానే బ్యాంకులు రూ.7,563.80 కోట్లు ఆర్జించాయి. ఉదాహరణకు స్టేట్ బ్యాంక్ ఆఫ్ ఇండియాలో క్లాసిక్ డెబిట్ కార్డుకు రూ.200, గోల్డ్ కార్డుకు రూ.250, ప్లాటినం కార్డుకు రూ.325 వరకు వార్షిక రుసుము ఉంది. ప్రైవేట్ రంగ బ్యాంకుల్లో కార్డు కేటగిరీని బట్టి ఈ ఛార్జీలు మరింత ఎక్కువగా ఉండే అవకాశం ఉంది. ### మినిమం బ్యాలెన్స్ అంటే ఏమిటి? చాలా బ్యాంకులు నెలవారీ సగటు బ్యాలెన్స్ (MAB) విధానాన్ని అనుసరిస్తాయి. నెలలో ప్రతి రోజు ముగింపు సమయానికి ఖాతాలో ఉన్న మొత్తాన్ని కలిపి, నెలలోని రోజుల సంఖ్యతో భాగిస్తారు. ఆ సగటు బ్యాంక్ నిర్దేశించిన పరిమితి కంటే తక్కువగా ఉంటే జరిమానా విధిస్తారు. కాబట్టి నెలాఖరులో మాత్రమే డబ్బు జమ చేస్తే సరిపోదు. నెలంతా సగటు నిల్వ కూడా ముఖ్యమే. ### ఖాతాదారులు ఎలా అప్రమత్తంగా ఉండాలి? బ్యాంక్ ఖాతా తెరిచినప్పుడు వర్తించే ఛార్జీలు, కనీస బ్యాలెన్స్ నిబంధనలు, డెబిట్ కార్డు నిర్వహణ రుసుములు వంటి అంశాలను ముందుగానే తెలుసుకోవడం అవసరం. అవసరమైతే సాధారణ సేవింగ్స్ ఖాతాను బేసిక్ సేవింగ్స్ బ్యాంక్ డిపాజిట్ అకౌంట్ (BSBDA)గా మార్చుకోవచ్చు. జనధన్ లేదా ఇతర జీరో బ్యాలెన్స్ ఖాతాల్లో కనీస బ్యాలెన్స్ నిబంధన ఉండదు. అలాగే యూపీఐ ద్వారా ఎక్కువగా లావాదేవీలు నిర్వహించే వారు డెబిట్ కార్డు అవసరం లేకపోతే రద్దు చేసుకోవచ్చు. దీంతో వార్షిక నిర్వహణ రుసుము నుంచి బయటపడే అవకాశం ఉంటుంది. ఏటీఎంల ఉచిత లావాదేవీల పరిమితిని దాటకుండా వినియోగించడం ద్వారా అదనపు ఛార్జీలను కూడా నివారించవచ్చు. ### విశ్లేషణ బ్యాంకులు విధిస్తున్న ఈ ఛార్జీలు నిబంధనల ప్రకారమే ఉన్నప్పటికీ, వాటి గురించి అవగాహన లేకపోవడం వల్ల లక్షలాది మంది ఖాతాదారులు ప్రతి ఏడాది అవసరం లేని మొత్తాన్ని కోల్పోతున్నారు. ముఖ్యంగా తక్కువ ఆదాయం కలిగిన కుటుంబాలు, చిన్న పొదుపుదారులపై ఈ ఛార్జీల ప్రభావం ఎక్కువగా ఉంటుంది. మరోవైపు జీరో బ్యాలెన్స్ ఖాతాల విస్తరణతో ప్రభుత్వ రంగ బ్యాంకులు కొంత ఉపశమనం కల్పిస్తున్నప్పటికీ, ఖాతాదారుల ఆర్థిక అవగాహన పెరగడం ద్వారానే ఈ అనవసర ఖర్చులను గణనీయంగా తగ్గించుకోవచ్చు. :::