ట్రంప్ సంచలన వ్యాఖ్యలు: చివరి నిమిషంలో తప్పిన అమెరికా–ఇరాన్ మహాయుద్ధం? దౌత్య చర్చల వెనుక అసలు కథ

ఫోన్ చేసి దాడి ఆపాలని కోరారు.. చివరి క్షణంలో తప్పిన మహాయుద్ధం? ట్రంప్ వ్యాఖ్యల వెనుక దౌత్య సమీకరణాలు అమెరికా–ఇరాన్ మధ్య నెలలుగా కొనసాగుతున్న ఉద్రిక్తతలు మరోసారి అంతర్జాతీయ రాజకీయాల్లో చర్చనీయాంశంగా మారాయి. సైనిక ఘర్షణ అంచుల వరకు వెళ్లిన పరిస్థితి చివరి నిమిషంలో దౌత్యపరమైన చర్చలకు దారి తీసిందని అమెరికా అధ్యక్షుడు డొనాల్డ్ ట్రంప్ చేసిన వ్యాఖ్యలు ప్రపంచ దృష్టిని ఆకర్షిస్తున్నాయి. అయితే ఈ వ్యాఖ్యలు కేవలం రాజకీయ ప్రకటనలుగానే చూడాలా? లేక నిజంగా పశ్చిమాసియాలో యుద్ధం అంచుల వరకు వెళ్లిన పరిస్థితి నెలకొన్నదా? అనే ప్రశ్నలు కూడా సమాంతరంగా వినిపిస్తున్నాయి. లాస్ వెగాస్లో జరిగిన ఒక కార్యక్రమంలో ట్రంప్ మాట్లాడుతూ, ఇరాన్పై అమెరికా భారీ సైనిక చర్యకు అన్ని ఏర్పాట్లు పూర్తయ్యాయని, దాడి ప్రారంభానికి కొద్ది సమయం ముందు ఇరాన్ అధికారులు సంప్రదించి సైనిక చర్యను నిలిపివేయాలని కోరినట్లు వెల్లడించారు. సమస్యను యుద్ధం ద్వారా కాకుండా చర్చల ద్వారా పరిష్కరించుకుందామని ఇరాన్ ప్రతిపాదించిందని ఆయన పేర్కొన్నారు. ట్రంప్ వ్యాఖ్యల ప్రకారం, అమెరికా సైనిక ఒత్తిడే ఇరాన్ను చర్చల బల్లపైకి తీసుకువచ్చిందని ఆయన అభిప్రాయపడ్డారు. అదే సమయంలో అమాయక ప్రజల ప్రాణనష్టం జరగకుండా చూడటం తన ప్రాధాన్యమని, అందుకే దౌత్య మార్గానికే అవకాశం కల్పించామని చెప్పారు. అయితే ఇరాన్ అణ్వాయుధ సామర్థ్యాన్ని అభివృద్ధి చేసుకునే అవకాశాన్ని అమెరికా ఎట్టి పరిస్థితుల్లోనూ అంగీకరించదనే తన వైఖరిలో మార్పు లేదని కూడా స్పష్టం చేశారు. ఇదిలా ఉండగా, గల్ఫ్ ప్రాంతంలో ఉద్రిక్తతలు తగ్గించేందుకు కొన్ని అరబ్ దేశాలు మధ్యవర్తిత్వ ప్రయత్నాలు చేస్తున్నట్లు అంతర్జాతీయ వర్గాల్లో చర్చ సాగుతోంది. యునైటెడ్ అరబ్ ఎమిరేట్స్, ఖతార్ వంటి దేశాలు యుద్ధం వల్ల ఏర్పడిన నష్టాల భర్తీపై ఆర్థిక సహాయానికి సిద్ధంగా ఉన్నట్లు కొన్ని నివేదికలు పేర్కొంటున్నాయి. అయితే ఈ అంశాలపై సంబంధిత దేశాల నుంచి పూర్తి స్థాయి అధికారిక ధృవీకరణ వెలువడాల్సి ఉంది. సౌదీ అరేబియా ఈ ప్రక్రియలో మరింత జాగ్రత్తగా వ్యవహరిస్తోందనే సంకేతాలు కనిపిస్తున్నాయి. ప్రాంతీయ భద్రతలో ఇజ్రాయెల్ కూడా భాగస్వామిగా బాధ్యత వహించాలని రియాద్ భావిస్తున్నట్లు విశ్లేషణలు సూచిస్తున్నాయి. మరోవైపు ఇజ్రాయెల్ ప్రధాని బెంజమిన్ నెతన్యాహు, అమెరికాతో వ్యూహాత్మక సంబంధాలు కొనసాగుతున్నప్పటికీ దేశ భద్రత విషయంలో అవసరమైన నిర్ణయాలు స్వతంత్రంగానే తీసుకుంటామని స్పష్టం చేశారు. ప్రపంచ ఇంధన మార్కెట్కు అత్యంత కీలకమైన హార్ముజ్ జలసంధి భద్రత కూడా ప్రస్తుతం జరుగుతున్న చర్చల్లో ప్రధాన అంశంగా మారింది. ఒమన్ మధ్యవర్తిత్వంతో ఇరాన్ రూపొందిస్తున్నట్లు చెబుతున్న సంయుక్త ఒప్పంద ముసాయిదా విజయవంతమైతే, అంతర్జాతీయ చమురు సరఫరాపై నెలకొన్న అనిశ్చితి కొంత మేర తగ్గే అవకాశం ఉందని నిపుణులు భావిస్తున్నారు. విశ్లేషణ ట్రంప్ చేసిన వ్యాఖ్యలు అమెరికా విదేశాంగ విధానంలో "సైనిక ఒత్తిడి–దౌత్య పరిష్కారం" అనే ద్వంద్వ వ్యూహాన్ని మరోసారి ప్రతిబింబిస్తున్నాయి. ఒకవైపు యుద్ధానికి సిద్ధమని సంకేతాలు పంపుతూ, మరోవైపు చర్చలకు అవకాశం ఇవ్వడం అమెరికా గతంలో కూడా అనుసరించిన విధానమే. అయితే ఇలాంటి ప్రకటనలను పూర్తిస్థాయి వాస్తవాలుగా పరిగణించే ముందు సంబంధిత ప్రభుత్వాల అధికారిక ప్రకటనలు, అంతర్జాతీయ దౌత్య వర్గాల ధృవీకరణను కూడా పరిశీలించాల్సిన అవసరం ఉంది. ఎందుకంటే అమెరికా–ఇరాన్ సంబంధాలు దశాబ్దాలుగా పరస్పర అవిశ్వాసం, ఆంక్షలు, అణు కార్యక్రమం, ప్రాంతీయ భద్రత వంటి అనేక క్లిష్ట అంశాలపై ఆధారపడి కొనసాగుతున్నాయి. ప్రస్తుతం జరుగుతున్న చర్చలు విజయవంతమైతే పశ్చిమాసియాలో ఉద్రిక్తతలు తగ్గే అవకాశం ఉంది. అయితే అవి విఫలమైతే మరోసారి సైనిక ఉద్రిక్తతలు పెరిగే ప్రమాదాన్ని పూర్తిగా కొట్టిపారేయలేమని అంతర్జాతీయ వ్యవహారాల నిపుణులు అభిప్రాయపడుతున్నారు.